Actieplan marktonderzoek informatiefunctie

Magnifying Glass
Originally uploaded by athena1970

Ik heb een paar keer overlegd met collega's die verstand van onderzoek en marketing hebben, over marktonderzoek voorafgaand aan het ontwikkelen en uitrollen van producten rond de informatie-dienstverlening van openbare bibliotheken.

In die overleggen kwamen we tot de conclusie:
- Dat er binnen de bibliotheeksector geen eenduidig beeld is welke dienstverlening er bij de informatiefunctie van de bibliotheek hoort
- Dat bibliotheken onzeker zijn over hun rol in het Google-tijdperk
- Dat bibliotheken geen helder beeld hebben van mogelijke dienstverlening aan hun klanten (de eindgebruikers) en van mogelijke dienstverlening aan bibliotheken die ze bij ProBiblio zouden kunnen laten ontwikkelen
- Dat we bibliotheken kunnen vragen wat zij willen, maar dat bibliotheken op die vraag waarschijnlijk niet goed kunnen antwoorden omdat ze het overzicht op die mogelijke producten missen
- Dat we eindgebruikers kunnen enquêteren over hun behoefte aan informatie en informatiedienstverlening, maar dat zo’n globale vraag waarschijnlijk geen bruikbaar antwoord op gaat leveren
- Dat bibliotheken misschien beter kunnen investeren in promotie van de huidige dienstverlening dan in het ontwikkelen van nieuwe producten

Kortom, dat het op dit moment niet goed mogelijk is om een inschatting te maken van de producten die bibliotheken hun eindgebruikers willen aanbieden en van de producten die bibliotheken bij ProBiblio zouden willen afnemen.

Op het gebied van informatiegebruik door eindgebruikers hebben we twee databronnen tot onze beschikking. Ten eerste wordt in Bicat het gebruik van de catalogus gelogd. Er is dus een bestand waarin het zoekgedrag van alle ProBiblio-Bicatklanten vastgelegd is. Analyse van dat bestand geeft vast veel informatie over wat eindgebruikers zoeken. Ten tweede worden ook de uitleningen in Bicat in een bestand gelogd. Het is dus ook mogelijk een analyse te maken van het materiaal dat door eindgebruikers geleend wordt. Een grondige analyse van deze beschikbare gegevens zal ons veel leren over die informatie die door klanten van de openbare bibliotheken gezocht (catalogus) en geleend (transactiebestand) wordt.

Vervolgstappen:

1. Analyse van het catalogusgebruik over 2009 (of april 2009 – maart 2010, als dat mogelijk is)
2. Analyse van het leengedrag over 2009 (of april 2009 – maart 2010, als dat mogelijk is)
3. Formuleren van mogelijke producten die bibliotheken hun eindgebruikers zouden kunnen bieden, en de ondersteunende rol die ProBiblio daarin aan de openbare bibliotheken zou kunnen bieden
4. Toetsen van de geformuleerde visie bij bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland
5. Enquête onder openbare bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland over hun keuzes aangaande de geformuleerde mogelijke producten

 
Tijdpad:

April : Analyse catalogusgebruik
Analyse leengedrag
Mei : Onderzoeken collectieaanbod
Formuleren mogelijke producten
Juni: Beschrijven huidige informatieprocessen
Enquête onder openbare bibliotheken naar interesse in geformuleerde mogelijke producten
Jul. / Aug.: Productdecompositie + uitwerken deelprojecten

Collectiebeleid in een netwerkorganisatie

300.000 cd's te leen
Originally uploaded by westher

Ik ben deze week met een interessante klus bezig geweest. Een basisbibliotheek in Zuid-Holland heeft ProBiblio ingeschakeld om ze te ondersteunen bij het schrijven van een collectiebeleid. Eén van de vragen die in dat beleid beantwoord moet worden is hoe je in een organisatie met een aantal gelijkwaardige vestigingen toch met speerpunten in de collectie kunt werken. De achterliggende vraag daarbij is volgens mij de vraag hoe de vorming van een basisbibliotheek meerwaarde voor de gebruiker kan bieden.

Voor veel bibliothecarissen voldoet de ideale collectie aan twee criteria:
1. Er is een brede basis, waardoor voor iedere voorkomende vraag materiaal in de collectie is.
2. Populaire titels zijn in grote aantallen beschikbaar, waardoor voor iedere voorkomende vraag het materiaal ook meteen geleend kan worden.

De collectiebudgetten en hoeveelheid kastruimte zijn echter nooit toereikend om een dergelijke collectie te kunnen opbouwen.

Door niet meer de collectie van de vestiging, maar die van het netwerk als uitgangspunt te nemen kan de ideale collectie beter benaderd worden. De brede basiscollectie kan zo namelijk over een groter aantal vestigingen verspreid worden, waardoor er ruimte (zowel fysiek als qua budget) overblijft om meer te investeren in populaire titels.

Maar dan wordt de vraag welk materiaal er voor welke vestiging aangeschaft moet worden alleen maar ingewikkelder te beantwoorden. Voor deze basisbibliotheek hebben we het idee van het werken met speerpunten verder uitgewerkt. Daarvoor hebben we eerst de collectie non-fictie onderverdeeld in 9 clusters van 9 onderwerpen. Per onderwerp hebben we onderzocht in welke vestiging dat vorig jaar het meest uitgeleend is. Onze aanname is dat voor dat onderwerp binnen deze basisbibliotheek de grootste gebruikersgroep dan ook van die vestiging gebruik zal maken. Het ligt dan ook voor de hand om die vestiging het onderwerp als speerpunt toe te wijzen.

In een vestiging met een speerpunt blijf je, op dat onderwerp, collectioneren op een brede collectie, waarin niet alleen populair materiaal opgenomen wordt, maar waarin een beeld van het totale aanbod aan media geboden wordt. In de andere vestigingen kan dan gekozen worden om alleen de meest gevraagde titels aan te schaffen.

Voorwaarde voor deze benadering is dat de inwoners van het werkgebied de hele netwerkcollectie ook inderdaad ervaren als de collectie van hun bibliotheek. Dat betekent dat er in de communicatie naar overheid, gebruikers en niet-gebruikers steeds de nadruk op de totale collectie gelegd moet worden.

Het betekent ook dat gebruikers een titel die niet op het juiste moment op de juiste plaats is wél op een voor die gebruiker acceptabele manier geleverd moet kunnen krijgen. Voor de hand liggende oplossingen daarvoor zijn gratis (of tegen marginale kosten) reserveren of aanvragen, het snel uitvoeren van het leenverkeer en het op een plaats van eigen keuze afleveren van gereserveerde en aangevraagde materialen. Het zou zeer de moeite waard zijn om eens te onderzoeken welke maatregelen voor welke groepen klanten een verbetering zouden betekenen.

Onderzoek naar bloggebruik

Op De nieuwe reporter wordt een onderzoek naar het gebruik van blogs aangekondigd. Het lijkt me erg interessant (ook in het kader van ons 23 dingen-traject) als veel bloglezers de bijbehorende enquete invullen. Wil je je bijdrage leveren, klik dan hier om naar de vragenlijst te gaan.