Ik heb mijn project inmiddels van een naam voorzien. Het gaat “Informatie- dienstverlening 2010” heten. Informatie- dienstverlening omdat het betrekking heeft op de informatieve functie van de bibliotheek, en 2010 omdat dit project alleen betrekking heeft op 2010, maar ik verwacht dat er in 2011 een vervolgproject van 1 - 3 jaar gaat komen.
Een flink deel van 2010 wil ik gebruiken om grondig uit te zoeken hoe het er nu eigenlijk voorstaat met de informatieve functie van de bibliotheek. Ik heb me tot nu toe wel met deelgebieden bezig gehouden (informatieve collectie, AquaBrowser, al@din) maar heb sterk de behoefte overzicht te hebben over wat er speelt in het brede gebied van de informatie.
Ik begin dan ook met te inventariseren wat er door anderen op dit gebied ondernomen wordt. De projectgroep bibliotheekinnovatie is met van alles bezig, bij de in december gehonoreerde projecten zitten er die raakvlakken met de informatieve functie hebben, en ook los van de landelijke ontwikkelingen zijn bij de diverse PSO’s en basisbibliotheken vast allerlei projecten gaande. En wat een ander al doet hoef ik niet meer over te doen. Wat mij betreft is de kunst om zo dicht mogelijk aan te sluiten bij wat er al gebeurt.
In die eerste fase wil ik ook een goed beeld krijgen van wat de bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland eigenlijk willen met hun informatiedienstverlening. Zien zij nog een rol voor bibliotheken, of kan Google dat eigenlijk veel beter dan wij? En als onze klanten maar zelden om informatie komen vragen, moeten wij er dan wel in investeren? Jullie begrijpen dat ik wel degelijk geloof dat er behoefte is aan betrouwbare informatie en geïnformeerde burgers, en dat de openbare bibliotheek daarin een belangrijke rol kan spelen. Maar als ik de enige ben kan ik volop leuke plannen smeden, maar krijg ik daar waarschijnlijk geen bibliotheek van overtuigd.
Ook wil ik weten aan welke informatie Nederlanders behoefte hebben. Zijn ze nieuwsgierig naar de laatste societyroddels, willen ze goed voorbereid op vakantie, willen ze af en toe iets opzoeken voor hun werk, willen ze alles over schrijvers en boeken weten? En willen ze die informatie liefst in een boek, lekker uit een tijdschrift, handig via internet? Wat willen ze eigenlijk dat de bibliotheek via hun I-Phone of Android beschikbaar stelt? En maakt het daarbij uit of ze lid van de bibliotheek zijn of niet, of ze een welvarende genieter of een dynamisch gezin zijn, of ze 25 zijn of 85?
En tot slot wil ik weten hoe de processen die met informatie- dienstverlening te maken hebben in elkaar zitten. Hoe wordt het beantwoorden van vragen georganiseerd, welke processen leiden er tot de opbouw van een informatieve collectie, wat doet een bibliotheek om de collectie te ontsluiten (dus informatie over die collectie aan de klanten ter beschikking te stellen).
Met al deze vragen verwacht ik tot na de zomer zoet te zijn. Als ik al deze informatie bij elkaar heb weet ik wat er te weten valt over de informatieve functie van openbare bibliotheken. En dan ga ik aan het werk om de informatiedienstverlening van bibliotheken te verbeteren. Samen met bibliotheken die die behoefte ook hebben. Dan definiëren we de producten waaruit de informatiedienstverlening van openbare bibliotheken bestaat. We bepalen welke producten als eerste in zogenaamde formules uitgewerkt gaan worden. En we gaan aan de slag met alle kennis die verzameld is.
Waarschijnlijk zullen dit jaar twee formules afgerond worden. Ten eerste de formule “Informatiebemiddeling” waarin een aantal opties uitgewerkt wordt voor het beantwoorden van vragen (deze formule is m.i. de urgentste, vanwege de onzekere toekomst van al@din en de Hollandse aanvulling Ibi). Ten tweede de formule “Informatieve collectie” die gaat beschrijven hoe de fysieke en digitale collectie van verschillende soorten bibliotheken er uit ziet (daarvoor wordt dit jaar al veel onderzoek in het kader van het provinciaal collectieplan gedaan).
Daarnaast wordt dit jaar de prioritering van de ontwikkeling van andere formules rond de informatiedienstverlening vastgesteld. Die formules zullen vanaf 2011 in een vervolgproject verder uitgewerkt worden.
zondag 17 januari 2010
zaterdag 9 januari 2010
Projectleider
ProBiblio is gereorganiseerd. Of misschien moet ik zeggen dat ProBiblio gereorganiseerd wordt, want hoe de nieuwe organisatie er uit ziet is mij nog niet helemaal duidelijk. In grote lijnen weet ik het wel. Er zijn 3 units, Ontwikkeling, Marketing en Operations.
Marketing wordt de spil van de organisatie. Alle producten en plannen moeten in het vervolg door de unit marketing gescreend worden, om te verzekeren dat we geen producten aanbieden waar onze klanten niet op zitten te wachten.
Operations is de unit waarin het reguliere werk wordt uitgevoerd. Alles wat we al deden zit in de unit operations, en ook bijna al het personeel zit in die unit. Vanuit operations worden mensen ‘uitgeleend’ aan de unit ontwikkeling. Geen idee wat daar de officiële term binnen de organisatie voor wordt, maar het idee is dat je een baan hebt binnen de unit operations en dat je van daaruit een rol kunt krijgen binnen ontwikkeling. Ik heb een rol in de unit ontwikkeling; de rol van projectleider.
De unit ontwikkeling houdt zich bezig met de programmalijnen. Dat zijn de vier pijlers waarop zich binnen ProBiblio ontwikkeling gaat afspelen. Die pijlers zijn Marketing, HRM, ICT en Inhoud. Ik ben even kwijt hoe de programmalijn Inhoud officieel heet, maar het is de grootste programmalijn, die zich met de bibliotheekinhoudelijke ontwikkeling bezig houdt. Die programmalijn is verdeeld in drie deelprogrammalijnen: Educatie, Lezen en Informatie.
ProBiblio is overigens niet de enige die zich in 2010 gaat ontwikkelen. De programmalijnen gaan sterk vraaggestuurd werken. In principe ontwikkelen we alleen dat waar openbare bibliotheken en hun klanten echt op zitten te wachten. Om dat te borgen zijn er op diverse niveaus gremia om de unit ontwikkeling en de afzonderlijke programmalijnen aan te sturen. In die gremia zullen vooral veel directeuren en inhoudelijke specialisten uit de Hollandse basisbibliotheken vertegenwoordigd zijn.
En om helemaal zeker te weten dat wat we bij ProBiblio verzinnen ook echt bruikbaar is in de praktijk doen we alles in co-creatie. Bij alle projecten worden bibliotheken ingeschakeld, om zo vroeg mogelijk draagvlak voor de projecten te creëren, om tijdens de projecten input vanuit de praktijk te leveren, en om als eerste de vruchten van de ontwikkelingen te kunnen plukken.
Ik ga projecten doen binnen de deelprogrammalijn Informatie. Ik heb tot 25 januari de tijd om een Project Initiatie Document te schrijven (dat is een projectplan, in Prince 2-speak). Ik weet wel een beetje waar het over moet gaan, maar nog niet precies. De steekwoorden die ik heb zijn AquaBrowser, Ibi (de Noord-Hollandse webvariant van al@din), Contentvijver en Informatiefunctie.
Op zich een wat riskante business, om vraaggestuurd te gaan werken binnen het thema Informatie. Want zien openbare bibliotheken nog wel een functie voor zichzelf als het gaat om het informeren van de burger? Bibliothecarissen zijn toch helemaal geen experts, dus ze kunnen toch helemaal geen vragen beantwoorden? Best een uitdaging dus, om met dat thema aan de slag te gaan.
Ik zie zelf wel een rol voor de bibliotheek als het gaat om informatie. En één ding heb ik me al wel voorgenomen, dat de rol van de bibliothecaris als informatiebemiddelaar weer wat duidelijker neergezet moet worden. Want bibliothecarissen zijn geen experts, maar zijn wel heel goed in staat om de vraag van een leek te beantwoorden met behulp van informatie van experts. En volgens mij is er in deze tijd van information overload juist heel erg behoefte aan zo’n informatiebemiddelaar.
Omdat mijn project geen eenmans kruistocht moet worden, maar zo veel mogelijk aan moet sluiten bij de behoeftes van bibliotheken en de ontwikkelingen op landelijk niveau en in de andere provincies heb ik me voorgenomen weer te gaan bloggen over waar ik mee bezig ben. Ik hoop af en toe reacties te krijgen, zodat ik kan toetsen of ik op de goede weg ben. Hopelijk geeft dit nieuwe project me weer voldoende structuur om de draad te kunnen oppakken en geregeld een bericht te schrijven. Dit is in elk geval al een eerste begin.
Marketing wordt de spil van de organisatie. Alle producten en plannen moeten in het vervolg door de unit marketing gescreend worden, om te verzekeren dat we geen producten aanbieden waar onze klanten niet op zitten te wachten.
Operations is de unit waarin het reguliere werk wordt uitgevoerd. Alles wat we al deden zit in de unit operations, en ook bijna al het personeel zit in die unit. Vanuit operations worden mensen ‘uitgeleend’ aan de unit ontwikkeling. Geen idee wat daar de officiële term binnen de organisatie voor wordt, maar het idee is dat je een baan hebt binnen de unit operations en dat je van daaruit een rol kunt krijgen binnen ontwikkeling. Ik heb een rol in de unit ontwikkeling; de rol van projectleider.
De unit ontwikkeling houdt zich bezig met de programmalijnen. Dat zijn de vier pijlers waarop zich binnen ProBiblio ontwikkeling gaat afspelen. Die pijlers zijn Marketing, HRM, ICT en Inhoud. Ik ben even kwijt hoe de programmalijn Inhoud officieel heet, maar het is de grootste programmalijn, die zich met de bibliotheekinhoudelijke ontwikkeling bezig houdt. Die programmalijn is verdeeld in drie deelprogrammalijnen: Educatie, Lezen en Informatie.
ProBiblio is overigens niet de enige die zich in 2010 gaat ontwikkelen. De programmalijnen gaan sterk vraaggestuurd werken. In principe ontwikkelen we alleen dat waar openbare bibliotheken en hun klanten echt op zitten te wachten. Om dat te borgen zijn er op diverse niveaus gremia om de unit ontwikkeling en de afzonderlijke programmalijnen aan te sturen. In die gremia zullen vooral veel directeuren en inhoudelijke specialisten uit de Hollandse basisbibliotheken vertegenwoordigd zijn.
En om helemaal zeker te weten dat wat we bij ProBiblio verzinnen ook echt bruikbaar is in de praktijk doen we alles in co-creatie. Bij alle projecten worden bibliotheken ingeschakeld, om zo vroeg mogelijk draagvlak voor de projecten te creëren, om tijdens de projecten input vanuit de praktijk te leveren, en om als eerste de vruchten van de ontwikkelingen te kunnen plukken.
Ik ga projecten doen binnen de deelprogrammalijn Informatie. Ik heb tot 25 januari de tijd om een Project Initiatie Document te schrijven (dat is een projectplan, in Prince 2-speak). Ik weet wel een beetje waar het over moet gaan, maar nog niet precies. De steekwoorden die ik heb zijn AquaBrowser, Ibi (de Noord-Hollandse webvariant van al@din), Contentvijver en Informatiefunctie.
Op zich een wat riskante business, om vraaggestuurd te gaan werken binnen het thema Informatie. Want zien openbare bibliotheken nog wel een functie voor zichzelf als het gaat om het informeren van de burger? Bibliothecarissen zijn toch helemaal geen experts, dus ze kunnen toch helemaal geen vragen beantwoorden? Best een uitdaging dus, om met dat thema aan de slag te gaan.
Ik zie zelf wel een rol voor de bibliotheek als het gaat om informatie. En één ding heb ik me al wel voorgenomen, dat de rol van de bibliothecaris als informatiebemiddelaar weer wat duidelijker neergezet moet worden. Want bibliothecarissen zijn geen experts, maar zijn wel heel goed in staat om de vraag van een leek te beantwoorden met behulp van informatie van experts. En volgens mij is er in deze tijd van information overload juist heel erg behoefte aan zo’n informatiebemiddelaar.
Omdat mijn project geen eenmans kruistocht moet worden, maar zo veel mogelijk aan moet sluiten bij de behoeftes van bibliotheken en de ontwikkelingen op landelijk niveau en in de andere provincies heb ik me voorgenomen weer te gaan bloggen over waar ik mee bezig ben. Ik hoop af en toe reacties te krijgen, zodat ik kan toetsen of ik op de goede weg ben. Hopelijk geeft dit nieuwe project me weer voldoende structuur om de draad te kunnen oppakken en geregeld een bericht te schrijven. Dit is in elk geval al een eerste begin.
woensdag 11 juni 2008
Auteursrecht voor de digitale bibliotheek
Vorige week volgde ik een opfriscursus auteursrecht bij het GO. Natuurlijk zijn er allerlei technische ontwikkelingen waar je als bibliothecaris 2.0 van op de hoogte moet zijn, maar het is ook goed om te weten of alles wat kan ook mag.
Tijdens de dag herinnerde ik me weer dat ik auteursrecht ook op de Frederik Muller Academie al heel interessant vond. De schijnbaar onwrikbare logica waarin bij nadere beschouwing, binnen de grenzen van de wet, heel veel creativiteit mogelijk is spreekt me aan.
De grote lijn van de wet, verwoord in artikel 1, was me dan ook wel bijgebleven: "Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld."
De cursus volgde de opbouw van dit eerste artikel, waarbij achtereenvolgens werd ingegaan op
- de maker
- het werk
- openbaarmaken en verveelvoudigen
- de beperkingen
Ik ga natuurlijk niet de hele inhoud van de cursus navertellen (dat zou mij zelfs in auteursrechtelijke problemen kunnen brengen), maar ik wil een paar zaken noemen die me van belang lijken.
Hoe zit het bijvoorbeeld met het indexeren van websites, zoals bijvoorbeeld Google dat doet? Dat valt onder een van de beperkingen op het auteursrecht, beschreven in artikel 15a. Je mag (onder bepaalde voorwaarden) citeren uit een werk. Daarbij is het van belang dat de lengte van het citaat redelijk is. Je mag dus niet de volledige tekst kopieeren onder het mom van citeren.
Dat heeft ook voor de AquaBrowser duidelijk consequenties. We zijn van plan daarin informatie van betrouwbare organisaties zoals musea, archieven, onderwijsinstellingen of overheden op te nemen. Maar die informatie mogen we dus niet zomaar overnemen, zelfs niet als de desbetreffende organisatie die informatie zelf al publiek toegankelijk op internet gezet heeft. Dat betekent dat we met die organisaties een soort licentieovereenkomst zullen moeten afsluiten waarin we afspraken maken over het gebruik dat we van hun informatie maken. Dat waren we toch al wel van plan, omdat het veel prettiger samenwerkt als zo'n organisatie weet wat je van plan bent, maar het blijkt dus zelfs juridisch noodzakelijk te zijn.
Een andere vraag waarmee ik naar de cursus ging was hoe het auteurrechtelijk zit met user generated content. Ik had uit de berichtgeving rond het digitaliseringsproject van historische kranten van de KB al begrepen dat er problemen waren om de rechthebbenden van bijvoorbeeld ingezonden brieven op te sporen. Daarom wilde ik graag weten hoe de bibliotheek zou moeten omgaan met bijvoorbeeld door gebruikers geschreven recenties in My Discoveries. Daar blijkt precies het zelfde gevaar te bestaan. Een gebruiker heeft auteursrecht op zijn eigen recensie, en die recensie mag dus niet zondermeer verveelvoudigd (lees hergebruikt) worden.
Dat is een kolossaal potentieel probleem. Gelukkig bood de cursus ook perspectief op een oplossing. Met een Creative Commons licentie kan je namelijk afstand doen van bepaalde rechten die de auteurswet je verleent. Zo kan de gebruiker aangeven welk gebruik van zijn bijdrage hij wil toestaan. De uitdaging voor de bibliotheek is nu nog om die Creative Commons licentie op een gebruikersvriendelijke manier in toepassingen als de AquaBrowser te verwerken.
Een beperking op het auteursrecht die voor bibliotheken die hun collectie willen digitaliseren nog wel eens interessant zou kunnen zijn staat in artikel 15h. Enigzins samengevat komt het er op neer dat een voor het publiek toegankelijke niet-commerciele bibliotheek toegestaan is een werk via een besloten netwerk door middel van daarvoor bestemde terminals in de gebouwen van de bibliotheek beschikbaar te stellen. Daar heb je misschien nog niet zo veel aan bij een openbare bibliotheek met een werkgebied van 30.000 inwoners en de corresponderende collectie, maar bij grotere organisaties (de openbare bibliotheek Nederland?) kan dat wel degelijk interessant worden.
maandag 26 mei 2008
En ze leefden nog lang en gelukkig ...
De laatste opdracht voor de 23-dingen-cursus is om een afsluitend bericht te schrijven waarin je voor jezelf het programma afsluit en de coaches nog één keer de kans geeft om te reageren.
Eigenlijk zit ik al drie weken tegen dit bericht aan te hikken, of me er op voor te bereiden, of hoe je het ook noemen wilt. Ik ga namelijk niet stoppen met bloggen, maar ben toch nog wat huiverig om zo zonder cursus de buitenwereld in te stappen. En zo lang ik m'n afsluitende ding nog niet gedaan heb valt het natuurlijk nog wel binnen de vertrouwde wereld van de cursus.
Eerst maar even terugblikken. Wat vind ik nu achteraf van de hele cursus? Iedereen die mijn blog een beetje heeft gevolgd zal wel begrijpen dat ik erg enthousiast ben over de 23 dingen. Over de inhoud, maar nog meer over de vorm van de cursus eigenlijk. Ik was tot nu toe altijd een beetje sceptisch over e-learning, maar deze keer ben ik compleet overtuigd.
De hoogtepunten wat mij betreft:
- De begeleiding door o.a. een 'echte' blogger
- Meelezen en -leven met je collega's
- Gelezen worden door en feedback krijgen van vakgenoten en andere geinteresseerden.
En de leukste 'dingen'
- #2, een weblog bijhouden (zie hierboven)
- #4, RSS lezen (omdat je daardoor als vanzelf gevoed wordt met de ideeen van anderen)
- #22, Bibliotheek 2.0 (omdat ik de losse dingen wel interessant vind, maar het voor mij pas echt leuk wordt als ik begin te fantaseren over hoe ik die dingen zelf kan gebruiken / integreren / toepassen in m'n werk)
Vooruitblikkend ben ik al een poosje bezig m'n digitale werkelijkheid aan te passen aan de fase na-23-dingen. Daarbij heb ik dankbaar gebruik gemaakt van een bericht van WOW!ter. Ik heb m'n blog hernoemd (het lidwoord gaf sorteerinconsequenties), een feedburner-feed aangemaakt en als enige feed in de sidebar gezet, het aantal labels voor m'n berichten verkleind en een overzicht van recent commentaar in de sidebar gezet.
Daarnaast probeer ik het aantal feeds dat ik lees te verkleinen, zodat ik niet alsmaar het idee heb dat ik dingen mis en naast het lezen van blogs ook nog tijd overhoud voor het schrijven op m'n eigen blog. In dat kader ben ik van Feedreader afgestapt en heb nu Google Reader als enige RSS-reader.
Ook heb ik nagedacht over de focus van m'n blog. Het ligt voor de hand om geregeld over de AquaBrowser te berichten. Daarnaast ligt m'n grootste interesse nu bij het integreren van (web 2.0) functionaliteit, de vraag hoe je als bibliotheek je klanten een samenhangend geheel van informatie aan kunt bieden. Daarmee kom je op onderwerpen als dataportabilty, open source, mash-ups en misschien ook informatiearchitectuur. Vrij technische onderwerpen, dus, maar wel zaken waar de bibliotheek iets mee moet. Misschien is mijn focus wel de vraag hoe we ontwikkelingen in de technologie kunnen inzetten om de informatiebemiddeling te verbeteren. Maar wel jammer om dan het hele marketing-verhaal buiten beschouwing te laten...
Straks m'n blogroll nog aanvullen met een aantal favoriete blogs. Bij de cursusblogs uit Overijssel zitten echte pareltjes, maar ik mag van mezelf maar 20 blogs noemen. Ook daarin moet een bibliothecaris kunnen selecteren. En nog even kijken of ik de widget voor m'n Shared Feeds mooier kan krijgen.
En dan maar afwachten of het writers block toeslaat, of dat ik voldoende op snelheid ben om door te schrijven. Ik ben benieuwd ...
Eigenlijk zit ik al drie weken tegen dit bericht aan te hikken, of me er op voor te bereiden, of hoe je het ook noemen wilt. Ik ga namelijk niet stoppen met bloggen, maar ben toch nog wat huiverig om zo zonder cursus de buitenwereld in te stappen. En zo lang ik m'n afsluitende ding nog niet gedaan heb valt het natuurlijk nog wel binnen de vertrouwde wereld van de cursus.
Eerst maar even terugblikken. Wat vind ik nu achteraf van de hele cursus? Iedereen die mijn blog een beetje heeft gevolgd zal wel begrijpen dat ik erg enthousiast ben over de 23 dingen. Over de inhoud, maar nog meer over de vorm van de cursus eigenlijk. Ik was tot nu toe altijd een beetje sceptisch over e-learning, maar deze keer ben ik compleet overtuigd.
De hoogtepunten wat mij betreft:
- De begeleiding door o.a. een 'echte' blogger
- Meelezen en -leven met je collega's
- Gelezen worden door en feedback krijgen van vakgenoten en andere geinteresseerden.
En de leukste 'dingen'
- #2, een weblog bijhouden (zie hierboven)
- #4, RSS lezen (omdat je daardoor als vanzelf gevoed wordt met de ideeen van anderen)
- #22, Bibliotheek 2.0 (omdat ik de losse dingen wel interessant vind, maar het voor mij pas echt leuk wordt als ik begin te fantaseren over hoe ik die dingen zelf kan gebruiken / integreren / toepassen in m'n werk)
Vooruitblikkend ben ik al een poosje bezig m'n digitale werkelijkheid aan te passen aan de fase na-23-dingen. Daarbij heb ik dankbaar gebruik gemaakt van een bericht van WOW!ter. Ik heb m'n blog hernoemd (het lidwoord gaf sorteerinconsequenties), een feedburner-feed aangemaakt en als enige feed in de sidebar gezet, het aantal labels voor m'n berichten verkleind en een overzicht van recent commentaar in de sidebar gezet.
Daarnaast probeer ik het aantal feeds dat ik lees te verkleinen, zodat ik niet alsmaar het idee heb dat ik dingen mis en naast het lezen van blogs ook nog tijd overhoud voor het schrijven op m'n eigen blog. In dat kader ben ik van Feedreader afgestapt en heb nu Google Reader als enige RSS-reader.
Ook heb ik nagedacht over de focus van m'n blog. Het ligt voor de hand om geregeld over de AquaBrowser te berichten. Daarnaast ligt m'n grootste interesse nu bij het integreren van (web 2.0) functionaliteit, de vraag hoe je als bibliotheek je klanten een samenhangend geheel van informatie aan kunt bieden. Daarmee kom je op onderwerpen als dataportabilty, open source, mash-ups en misschien ook informatiearchitectuur. Vrij technische onderwerpen, dus, maar wel zaken waar de bibliotheek iets mee moet. Misschien is mijn focus wel de vraag hoe we ontwikkelingen in de technologie kunnen inzetten om de informatiebemiddeling te verbeteren. Maar wel jammer om dan het hele marketing-verhaal buiten beschouwing te laten...
Straks m'n blogroll nog aanvullen met een aantal favoriete blogs. Bij de cursusblogs uit Overijssel zitten echte pareltjes, maar ik mag van mezelf maar 20 blogs noemen. Ook daarin moet een bibliothecaris kunnen selecteren. En nog even kijken of ik de widget voor m'n Shared Feeds mooier kan krijgen.
En dan maar afwachten of het writers block toeslaat, of dat ik voldoende op snelheid ben om door te schrijven. Ik ben benieuwd ...
zondag 18 mei 2008
Ik ga op vakantie en neem mee ...
Het leukste van vakantie is de voorbereiding. Van tevoren is het gebied waar je naar toe gaat zo mooi als de plaatjes uit de reisgids of van de toeristische websites. Van tevoren zijn de hotels en restaurants allemaal zonovergoten, en is er rust en ruimte. En van tevoren denk je nog dat het moet lukken om een aantal boeken te lezen waar het in het hectische leven niet van komt. Ik bereid mijn vakanties altijd zeer zorgvuldig voor.
Dit weekend heb ik me bezig gehouden met de vraag wat voor leesvoer er mee gaat. Ik probeer altijd regionaal te lezen, dus neem bij voorkeur boeken mee die geschreven zijn in het gebied waar ik naar toe ga en/of die zich daar afspelen. Deze zomer maak ik een soort Grand Tour door Frankrijk. Meestal houd ik het op een wat kleiner gebied, maar door omstandigheden bestrijk ik deze nazomer vrijwel heel Frankrijk boven de lijn Bordeaux - Valence.
Een goede reden om al die klassieke Franse romans die ik nooit gelezen heb in de bagage mee te nemen. Maar wat zijn dat de toppers, wat moet je gelezen hebben? Ik heb wel ergens een boek over de Franse literatuur, maar dat zit in een verhuisdoos ingepakt. En eerlijk gezegd verwacht ik daar niet zo veel van. Het Wikipedia artikel over de Franse literatuur geeft me al een lijst van zo'n 25 auteurs, hoeveel zal er dan wel niet in zo'n boek staan?
In ZoekGenie zoeken naar de titels waarvan de meeste edities in de Noord- en Zuid-Hollandse bibliotheken aanwezig zijn geeft me wel een ranglijst, maar niet eentje waar ik gelukkig van wordt. Het gehalte aan titels die tot musical bewerkt zijn is me net te hoog.
Voorlopig kies ik voor de rangorde van LibraryThing, met als trefwoord "Franse literatuur". Dat geeft me de onderstaande top 5, die bij dezen genomineerd is voor de vakantiekoffer. Maar zo'n lijst is natuurlijk ook maar statistiek. Ik laat me daarom de komende tijd graag door jullie adviseren welk boek er aan m'n lijstje onbreekt, maar alleen als je ook vertelt welk boek er niet meehoeft, want meer dan vijf boeken ga ik vast niet redden.
1. Madame Bovary door Gustave Flaubert
2. Candide, ou L'optimisme door Voltaire
3. Les miserables door Victor Hugo
4. Le Petit Prince door Antoine de Saint-Exupery
5. Du côté de chez Swann door Marcel Proust
donderdag 15 mei 2008
De toekomst
Nee, zo makkelijk maak ik me er niet vanaf ;-)
Dat de bibliotheek- sector er nog niet uit is wat er moet gebeuren om onze toekomst en die van de informatievoorziening in Nederland veilig te stellen wil nog niet zeggen dat ik daar zelf geen mening over heb.
Toen ik op de Frederik Muller Academie zat leerde ik daar dat de taak van de bibliotheek is: Het opsporen, selecteren, ontsluiten en beschikbaar stellen van informatie. Sinds die tijd is er het nodige veranderd (ik had toen al wel een computer, maar internet bestond nog niet) maar eerlijk gezegd denk ik dat er in de samenleving nog steeds heel veel behoefte is aan deze vaardigheden. We hoeven dus helemaal niet zo ver te zoeken om onze kernwaarden te vinden.
Wat de zaak vertroebelt is dat de openbare bibliotheken in Nederland zich (met name in de negentiger jaren) toegelegd hebben op het gratis beschikbaar stellen van boeken. Die functie van de openbare bibliotheek zal inderdaad steeds minder belangrijk worden. Op het moment lijkt het er op dat steeds meer informatie gratis beschikbaar komt op internet. Daarbij moet aangetekend worden dat kwalitatieve informatie (goed geformuleerd, genuanceerd, betrouwbaar) juist steeds exclusiever aangeboden zou kunnen gaan worden, waarbij de rechten van auteurs en de commerciele belangen van distributeurs de toegang tot die informatie effectief afschermen.
Ook op het gebied van het opsporen van informatie is de bibliotheek op dit moment niet de aangewezen partij. Dat is precies waar Google zo goed in is.
Maar het selecteren en ontsluiten van informatie zijn vaardigheden waar de maatschappij steeds nadrukkelijker om vraagt. Dat zie je aan de behoefte aan mediawijsheid bij de overheid, dat hoor je bij VMBO'ers die helemaal niet zitten te wachten op 30.000 hits in Google maar liever een duidelijk gestructureerd boek gebruiken, dat lees je in het NRC, waar Egbert Dommering een toenemende behoefte aan "redactie, duiding en selectie" signalert en zowel hij als Abraham de Swaan verwachten dat er nieuwe autoriteiten / poortwachters / opinion leaders zullen opstaan.
En hoe gaan we dat dan aanpakken? Met behulp van web 2.0 tools.
Daarmee is het helemaal niet zo moeilijk om gezamenlijk een overzicht van kwalitatief goede sites te maken. En als dat gezamenlijke overzicht er is, kan het zonder al te veel moeite door iedere bibliotheek in zijn eigen vormgeving op zijn eigen website gepresenteerd worden. En laten we dat gezamenlijk vooral ruim opvatten. Onze klanten hebben verstand van allerlei zaken. Laten we ze als vrijwilliger 2.0 betrekken bij de bibliotheek door ze de kans te geven die kennis met de gemeenschap te delen. En laten we daar gewoon mee beginnen. Er zijn (onder anderen dankzij de 23 dingen) her en der bibliothecarissen die hun persoonlijke en inlichtingenfavorieten in del.icio.us opslaan. Als we met een paar creatievelingen bedenken hoe we die favorieten willen organiseren en hoe we dit initiatief zo breed mogelijk onder de aandacht brengen zijn we er.
En trouwens, we gaan natuurlijk ook gzamenlijk interessante content die nog niet vrij op internet staat inkopen en die zo verspreiden dat onze klanten er gemakkelijk gebruik van kunnen maken. En we gaan het toevoegen van recensies aan de bibliotheekcatalogi stimuleren door zelf op blogs over onze favorieten te schrijven. En we gaan vast nog allerlei andere dingen doen die we vandaag nog niet kunnen verzinnen, maar waarvan we volgend jaar opeens zien dat het nodig is. En wat we in elk geval NIET gaan doen is afwachten totdat duidelijk is wat er de komende tien jaar gaat gebeuren. We beginnen gewoon. Nu.
Vijf voor twaalf
Ik zou zo graag eens een blogpost schrijven die prachtig onderbouwd is, met allerlei mooi gelinkte citaten. Maar het komt er nooit van. Op dit bericht bijvoorbeeld loop ik al een week te broeden, maar het is er nog niet van gekomen mijn bronnen te verifieren en mijn citaten te checken. Vooral niet omdat er gisteren een storing was bij Xs4all. Dat moeten ze niet te vaak doen! Het is verontrustend hoe ik daardoor van slag raak. Het is bijna voldoende om een keer vroeg naar bed te gaan, want wat moet je anders, als je geen verbinding met internet hebt?
Maar goed, de toekomst van het bibliotheekwerk was het onderwerp waarover ik wilde schrijven. Daarover is de afgelopen tijd veel gepubliceerd. Het SCP heeft onderzoek gedaan en de resultaten daarvan gepubliceerd en de Stuurgroep Bibliotheken heeft haar eindrapport opgemaakt.
Het SCP zegt over de toekomst van de bibliotheek: "De waarschijnlijke toekomst toont een verder afnemend bibliotheekgebruik, wat leidt tot een beperkter draagvlak voor de bibliotheek onder de bevolking." En in de handreikingen voor beleid noemen ze drie urgente punten voor de korte termijn, namelijk:
- continuering van samenwerking tussen de branche en de drie overheidslagen in het belang van de inhoudelijke vernieuwing van het openbaar bibliotheekwerk.
- oplossingen zoeken voor het dreigende tekort aan personeel, in het bijzonder personeel dat de inhoudelijke vernieuwing kan vormgeven
- kennislacunes opvullen met onderzoek.
De Stuurgroep besteedt het slothoofdstuk van haar eindrapport aan de toekomst van de bibliotheeksector. In dat hoofdstuk jammergenoeg geen puntsgewijze opsomming van de kern van de zaak. Volgens mij komt het er op neer dat de stuurgroep de analyse van het SCP deelt. De stuurgroep verwacht in de toekomst tekortkomingen aan de informatievoorziening in termen van onafhankelijkheid, pluriformiteit, objectiviteit, betrouwbaarheid en sociale cohesie. Vervolgens concludeert ze dat de bibliotheek de eerst aangewezen voorziening is om deze tekortkomingen te verhelpen, maar dat het niet waarschijnlijk is dat dat zal lukken.
Wat mij enigzins verraste is dat dit alles voor de Stuurgroep geen reden is om "met vertoon van daadkracht" doelen vast te leggen die "over tien jaar gegarandeerd achterhaald blijken te zijn". Nee, de stuurgroep verwacht een beleidsintensief proces, de sector zal alle zeilen bij moeten zetten en minstens een maal in de vier jaar moet over de volle breedte van de openbare bibliotheek worden bekeken hoe die er voor staat en wat dat betekent voor de verdere koers. Voor de sector moet volgens de stuurgroep alle aandacht gericht zijn op systeemconvergentie.
Maar wat gaan we nu doen???
Ik had verwacht dat aan het eind van het proces van bibliotheekvernieuwing uitspraken gedaan zouden worden over de richting die het bibliotheekwerk de komende jaren moet kiezen. Volgens mij is de conclusie nu vooral dat het ernstig is en dat we snel gezamenlijk moeten besluiten wat we gaan doen als sector. Maar dat wisten we toch twee jaar geleden ook al? Waarschijnlijk was het naief van me om te verwachten dat een proces concrete oplossingen zou opleveren, maar ik vind het zelf geen onredelijke verwachting.
Abonneren op:
Posts (Atom)
