vrijdag 15 februari 2008

Bibliotheken en web 2.0

De vraag van vandaag is: "Hoe kunnen bibliotheken de web 2.0 toepassingen die tot nu toe aan de orde gekomen zijn gebruiken in hun dienstverlening?"

Daarover nadenkend, en eerder al, terwijl ik bezig was met het exploreren van bloggen, RSS-feeds en foto-sharing, is er één toepassing die mij het meest voor de hand lijkt te liggen. Mij lijkt het logisch om web 2.0 toepassingen te gebruiken bij het selecteren, ontsluiten en beschikbaarstellen van informatie. Het belangrijkste verschil met wat bibliotheken al doen zit hem volgens mij in de informatie die je ontsluit. Dat zijn namelijk niet meer alleen boeken (en af en toe een dvd of cd-rom, die we zo veel mogelijk behandelen alsof het toch een boek is) maar juist de digitale bronnen die beschikbaar zijn.

Ik denk dat bibliotheken tot nu toe veel hebben laten liggen als het gaat om de selectie van digitale informatie. Terwijl we juist in de selectie van informatie meerwaarde bieden aan onze gebruikers. Tuurlijk, je kunt bij ons bijna gratis een boek lenen waar je bij de boekhandel € 20,- voor moet betalen, maar als je een populaire roman wilt lezen moet je daar wel op wachten. En er is een grote groep mensen die dan toch liever een bestelling bij Bol.com plaatst. Je kunt het boek via internet bestellen wanneer je maar wilt, het wordt door de postbode bij je thuisbezorgd, en je mag het boek houden zo lang je wilt.

In het gebruik dat van de collectie wordt gemaakt zien we dat als het om informatie gaat het boek steeds minder populair wordt. De uitleencijfers van de collectie non-fictie lopen jaar na jaar terug, en als je kijkt wat er nog wel geleend wordt kom je vooral uit bij titels die "als een roman" te lezen zijn. De kasten met waar gebeurde verhalen, biografieen, reisverhalen.

Anderzijds lezen we geregeld dat het met de kwaliteit van de informatie die mensen, of in elk geval scholieren, van het internet halen slecht gesteld is. Mensen kunnen niet inschatten of een website betrouwbaar is en hebben de neiging om voor het eerste resultaat dat ze gegoogled hebben te gaan.

Bibliotheken zouden in moeten springen op de behoefte aan betrouwbare informatie die snel digitaal beschikbaar is. Dat dat nog niet op grote schaal gebeurd is heeft volgens mij te maken met het lokale karakter van bibliotheken en het globale karakter van internet. Bibliotheken hebben ieder voor zich geen budget om het hele scala aan onderwepen te behandelen. En dat hoeft op zich ook niet, want als een bibliotheek een onderwerp goed ontsluit kan de complete wereldbevolking (voor zover ze Nederlands spreken) profiteren van die inspanning.

Maar hoe organiseren we in een lokaal gefinancierde sector het globaal beschikbaar stellen van informatie? En zetten we dan een hekje om onze betrouwbare informatie, en gebruiken we dat om betaalde leden te lokken? Ik denk het niet. Als je naar de kranten kijkt, bijvoorbeeld, zie je dat die hun hekjes weghalen en hun archieven gratis op internet zetten. Dan moeten openbare bibliotheken, die voor zeker driekwart door de overheid gefinncierd worden, dat toch ook kunnen!

En hoe zouden we dan web 2.0 technologie kunnen inzetten? Ik denk daarbij vooral aan het idee van de etalages, de digitale presentatie van de landelijke zwaartepunten. Voor wie hier nog geen concreet beeld bij heeft: In het stuk De Complete Bibliotheek van Francien van Bohemen en Bram Rietveld wordt in hoofdstuk 5 veel behartenswaardigs over etalages gezegd.

Voor wie het nog concreter wil zien heb ik een voorbeeldje gemaakt over het onderwerp sterrenkunde. En nee, dat is niet af of compleet, maar het geeft een idee van wat je in blogvorm zou kunnen doen. En het zou wel eens kunnen zijn dat de Universes van Netvibes ook heel goed gebruikt kunnen worden voor het delen van informatie over onderwerpen waar nou eenmaal niet iedere bibliothecaris helemaal in zit.

5 opmerkingen:

23 Dingen zei

Ik kan iedereen ook van harte het rapport van Van Bohemen en Rietveld aanbevelen.
Op verschillende weblogs van de collega's lees ik dat zij collecties maken. Zonder dat ik precies weet wat dit precies inhoudt... zou het etalagemodel waar jij het over hebt, ook op deze collecties toegepast kunnen worden? Wellicht kunnen collectiemakers hier reageren...

schrijverdezes zei

Hallo 23 dingen,
Hier een collectiemaker. Hierop antwoorden vergt even tijd en ik denk dat ik het t.z.t. maar op mijn eigen weblog zet, want dit is zo'n klein hokje. Eerst ook nog maar even wat overleggen met een mede-collectiemaker. Áls dat etalagemodel al toepasbaar zou zijn vóór ons, dan in elk geval, zoals de zaken nu staan, niet dóór ons. Zie hiervoor de recente bijdragen van b.v. Drechtkanter en Bozbezbozzel. Collecties maken en daarover adviseren zijn (helaas) twee werelden. Bovendien zit elke collectiemaker tot over zijn/haar oren in het werk en zou iets 'etaleren' er niets eens bij kunnen. Maar het is ook niet de bedoeling.
Met hartelijke groet van schrijverdezes, collectiemaker

schrijverdezes zei

Dag Informatiegebruiker,
Gisteren schreef ik een stukje om je te complimenteren met je sterrenkunde-blog. In een vlaag van blogverdwazing heb ik dat blijkbaar ergens fout gepost maar ik weet niet meer waar... (Want je doet toch niet aan autoriseren?) Misschien kom je het nog een keer ergens tegen. Ik vind het érg leuk en inspirerend, dat voorbeeldblog, ook al kan ik vanaf mijn plaats (ver van de OB) over de bruikbaarheid ervan niet oordelen.
Hartelijke groet, schrijverdezes

Edwin Mijnsbergen zei

Dag informatiegebruiker,

Ik kon me zo goed vinden in je tekst dat ik me opeens afvroeg wie je was. Het fotootje onderin kwam me ook al zo bekend voor :-)
Nu weet ik het!

Ik vind je voorbeeld van de sterren mooi. Zo heb ik dat ook voor ogen met blogs en bibliotheken.

Een fijne post!

Jan Tweepuntnul zei

Ha Esther,
Ik vind je sterrenkundevoorbeeldblog leuk. Dat zou je zeker zo kunnen doen . De lol van die etalages is dat je in één concept fysieke en digitale collecties, impliciete en expliciete kennis van professionele én amateurexperts met elkaar verbindt en via geavanceerd digitaal bibliotheek- én web2.0-instrumentarium ontsluit en in voortdurend wisselende thematische etalages presenteert. De grootst mogelijke thematische Lange Staart creëren als het ware. De kracht van bibliotheken zit in de menselijke factor. Zo'n blog biedt je daarin zeker veel mogelijkheden.
Zo'n blog blijft natuurlijk wel een vorm van voorselectie. David Weinberger heeft me wat dat betreft nogal aan het twijfelen gebracht. Hij denkt dat alle vormen van voorselectie uiteindelijk gedoemd zijn tot mislukken. Maar de strijd is nog niet gestreden.